Ο Ιερόνιμους Κορνέλιτζ αναδεικνύεται ως το πιθανότατα αρχαιότερο παράδειγμα εταιρικού ψυχοπαθούς

Σύμφωνα με νέα έρευνα, χαρακτηριστικά προσωπικότητας που σήμερα αποδίδονται σε «τοξικούς» εταιρικούς ηγέτες ενδέχεται να ανάγονται στη γέννηση του παγκόσμιου καπιταλισμού, τέσσερις αιώνες νωρίτερα.

Η εργασία δημοσιεύτηκε στο Asian Journal of Business Ethics και ορίζει τον Ιερόνιμους Κορνέλιτζ, εμπορικό διευθυντή της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών, ως το κατά πάσα πιθανότητα παλαιότερο καταγεγραμμένο δείγμα «εταιρικού ψυχοπαθούς».

Τη μελέτη εκπόνησε ο δρ Κλάι Μπόντι του Πανεπιστημίου Anglia Ruskin στην Ανατολική Αγγλία. Έχει αξιολογηθεί από ανεξάρτητους ειδικούς του κλάδου και θεωρείται η πρώτη που εξετάζει συστηματικά τη συμπεριφορά του Κορνέλιτζ με αναγνωρισμένο πλαίσιο εταιρικής ψυχοπάθειας, αντί να στηρίζεται αποκλειστικά σε ιστορικές ερμηνείες. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο Κορνέλιτζ παρουσίαζε και τα 10 βασικά γνωρίσματα που συνδέονται με τους εταιρικούς ψυχοπαθείς.

Σε αυτά περιλαμβάνονται η γοητεία ως μέσο για την απόκτηση εμπιστοσύνης, η συγκέντρωση πιστών υποστηρικτών γύρω του, η εξουδετέρωση ενδεχόμενων αντιπάλων, η δημιουργία διχόνοιας ανάμεσα σε ανταγωνιστές, η εδραίωση κλίματος φόβου και η αποποίηση ευθυνών όταν κάτι αποτύγχανε. Περιλαμβάνεται επίσης η επιδίωξη εξουσίας, χρήματος και ελέγχου πάνω από κάθε άλλο στόχο.

Η πρώτη πολυεθνική με μετόχους

Η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών ήταν η πρώτη πολυεθνική εταιρεία στον κόσμο που διέθετε μετόχους. Το 1602 δημιούργησε στο Άμστερνταμ τον θεσμό που εξελίχθηκε σε ένα από τα πρώτα χρηματιστήρια παγκοσμίως.

Η μελέτη εκτιμά ότι η περίπτωση του Κορνέλιτζ δείχνει πως άνθρωποι με κίνητρο την εξουσία, τον πλούτο και την προσωπική ανέλιξη έλκονταν από τις εμπορικές επιχειρήσεις ήδη στα πρώτα στάδια του καπιταλιστικού επιχειρείν.

Η έρευνα επικεντρώνεται στο διαβόητο ναυάγιο του πλοίου Batavia το 1629, όταν προσέκρουσε σε υφάλους ανοιχτά των ακτών της Δυτικής Αυστραλίας. Μετά το ναυάγιο, περίπου 200 επιζώντες εγκλωβίστηκαν σε σύμπλεγμα απομονωμένων νησιών. Οι ανώτεροι αξιωματούχοι είχαν αναχωρήσει για τη σημερινή Τζακάρτα αναζητώντας βοήθεια, και ο Κορνέλιτζ, εμπορικός υπάλληλος της εταιρείας, έμεινε ως το ανώτερο στέλεχος ανάμεσα στους επιζώντες.

Στη μελέτη ο Μπόντι περιγράφει πώς ο Κορνέλιτζ σταθεροποίησε γρήγορα την εξουσία του. Αντικατέστησε μέλη του συμβουλίου με πιστούς υποστηρικτές, απαίτησε προσωπικούς όρκους πίστης και απομόνωσε τους πιθανούς αντιπάλους του.

Υπό τη δική του ηγεσία δολοφονήθηκαν περίπου 100 άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ενώ ορισμένες γυναίκες υπέστησαν σεξουαλική βία. Ο Κορνέλιτζ παρουσίαζε τις δολοφονίες ως τρόπο εξοικονόμησης αποθεμάτων τροφής και νερού. Μέσω αυτών, όμως, εξουδετέρωνε και όσους θεωρούσε αντιπάλους του.

Δύο αντίθετα πρότυπα ηγεσίας

Την ίδια περίοδο, ομάδα επιζώντων που ο Κορνέλιτζ είχε εγκαταλείψει σε άλλο νησί βρήκε ηγέτη στον Γουίμπι Χέιζ. Ο Χέιζ οργάνωσε συστηματικές αναζητήσεις πόσιμου νερού και τροφής, οι οποίες οδήγησαν στην ανακάλυψη δύο πηγαδιών με γλυκό νερό, αυγών θαλασσοπουλιών, καθώς και άφθονων ψαριών, μικρών μαρσιποφόρων (wallabies) και φωκιών. Ένας από τους ακολούθους του Χέιζ έκρινε ότι τα αποθέματα αυτά αρκούσαν για να τραφούν όλοι οι επιζώντες επί «χίλια χρόνια».

Ο Μπόντι, αναπληρωτής καθηγητής Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin (ARU) και πρωτοπόρος στον τομέα της «εταιρικής ψυχοπάθειας», ανέφερε στο Asian Journal of Business Ethics ότι η περίπτωση ξεχωρίζει για συγκεκριμένο λόγο. Όταν η συμπεριφορά του Κορνέλιτζ αναλύθηκε με σύγχρονο πλαίσιο διοικητικής ψυχοπάθειας, διαπιστώθηκε ότι συγκέντρωνε όλα τα κύρια χαρακτηριστικά που συνδέονται με τους εταιρικούς ψυχοπαθείς.

Πρόσθεσε ότι το ίδιο μοτίβο συμπεριφοράς που εμφανίζεται σήμερα σε τοξικά εργασιακά περιβάλλοντα εντοπίζεται και στην υπόθεση του 1629. Ο Κορνέλιτζ εξουδετέρωνε τους αντιπάλους του, επιβράβευε τους πιστούς ακολούθους, καλλιεργούσε τον φόβο, χειραγωγούσε τους ανθρώπους γύρω του και επιδίωκε την εξουσία με κάθε κόστος.

Ως ίσως πιο εντυπωσιακό εύρημα χαρακτήρισε το ότι άλλος ηγέτης, στις ίδιες ακριβώς συνθήκες, έφτασε σε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα. Ο Γουίμπι Χέιζ προώθησε τη συνεργασία, ανακάλυψε νέους πόρους και κατάφερε να κρατήσει τους ανθρώπους στη ζωή.

Το περιέγραψε, στην ουσία, ως φυσικό πείραμα ηγεσίας: η μία ομάδα ευημέρησε, ενώ η άλλη κατέληξε σε δολοφονίες και κακοποιήσεις.

Η μελέτη υποστηρίζει επίσης ότι οι εταιρικοί ψυχοπαθείς εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για τους σύγχρονους οργανισμούς. Συνδέει την ψυχοπαθητική ηγεσία με τον εκφοβισμό στον χώρο εργασίας, την παρενόχληση, τη μειωμένη ευημερία των εργαζομένων, την αυξημένη εναλλαγή προσωπικού και την οργανωσιακή αποτυχία. Τα ευρήματα ενισχύουν τις εκκλήσεις προς τους εργοδότες να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον χαρακτήρα, την ηθική και τις αξίες όταν επιλέγουν στελέχη για ανώτατες ηγετικές θέσεις.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow